header

maandag, 08 juni 2015 12:49

Meer dan 2000 jaar geschiedenis uit de hoogste terp van Nederland

Op 10 juni 2015 zal voor het eerst duidelijk worden waaruit de hoogste terp van Nederland bestaat. De terp Hegebeintum (gemeente Ferwerderadiel), is bijna 9 meter hoog; meters hoger dan alle andere terpen in Nederland en daarbuiten. Terpen zijn kunstmatige heuvels waarop mensen konden wonen in het waddengebied, dat vóór de aanleg van de dijken regelmatig onder water liep. Twee mechanische boringen op de terp zullen boorkernen opleveren die een prachtige doorsnede geven van de geschiedenis van Hegebeintum, van het ontstaan van de terp rond 300 voor Christus tot de huidige tijd.

Aanleiding
Directe aanleiding voor het booronderzoek is het voornemen de kerktoren van Hegebeintum te verstevigen. Die toren lijdt onder een zo ernstige verzakking dat - als er niet wordt ingegrepen - hij uiteindelijk zal instorten. De eigenaar van de kerk – Stichting Alde Fryske Tsjerken (SAFT) – maakte een plan om de verzakking te stoppen. Door het inschroeven van 15 betonnen palen komt de toren op dieper liggende vaste grond te staan waardoor deze wordt gestabiliseerd. De palen moeten dwars door de terp Hegebeintum heen worden geschroefd en zijn dan ook liefst 13 meter lang. Het ingrijpende plan kan worden uitgevoerd dankzij een gulle bijdrage van een particuliere schenker, de Provinsje Fryslân en vele kleine en grotere giften van fondsen en donateurs.

Twee boorkernen
Het plaatsen van de fundering van de toren zal de aanwezige archeologische resten verstoren. Omdat Hegebeintum een archeologisch rijksmonument is, heeft de SAFT bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) vergunning aangevraagd voor de werkzaamheden. De vergunning is verleend op voorwaarde dat de SAFT de werkzaamheden archeologisch laat begeleiden. De ingreep aan de fundering biedt bovendien de kans om verder onderzoek te doen. Hiervoor worden 10 cm brede boorkernen uit de grond gehaald op de locatie van twee van de geplande funderingspalen.

Deze boorkernen, die de volledige hoogte van de terp beslaan, dienen twee doelen. Na doorsnijden in twee helften wordt één helft aan nauwgezet archeologisch onderzoek onderworpen. Daarmee hopen archeologen de geschiedenis van Hegebeintum te ontsluieren: hoe oud zijn de verschillende lagen in de terp en waarom is de terp van Hegebeintum zo enorm hoog vergeleken met terpen elders? Werd de terp bewoond, wanneer en hoe? Is er iets te zeggen over de leefwijze van de bewoners van Hegebeintum door de eeuwen heen. Maar ook: kan het binnenste van de terp van Hegebeintum ons iets leren over hoe we terpen het best kunnen beschermen en instandhouden?

De andere helft van iedere boorkern wordt geconserveerd zodat ze aan het publiek kunnen worden getoond. Dit gebeurt bij het World Soil Museum (ISRIC) in Wageningen. Dit museum stelt één van de geconserveerde helften beschikbaar aan het Bezoekerscentrum Terp Hegebeintum. Aan de fraaie gelaagdheid van de geconserveerde, 9 meter lange kern kan de lange geschiedenis van Hegebeintum visueel inzichtelijke worden gemaakt voor het grote publiek. De andere halve kern blijft bij ISRIC in de collectie van bodems van over de hele wereld, als voorbeeld van een door mensen gemaakte bodem.

Een breed gedragen project
Het project is met veel enthousiasme en support van verschillende private en overheidspartijen in korte tijd mogelijk gemaakt. De Vereniging voor Terpenonderzoek, Stichting Rekreaasje en Toerisme Ferwerderadiel en de Nederlands Hervormde Gemeente Blije-Hegebeintum trokken de beurs, evenals de Provinsje Fryslân en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De Stichting Alde Fryske Tsjerken speelde bij het verwerven van enkele private fondsen een belangrijke rol. Het onderzoek wordt uitgevoerd door wetenschappers van Rijksuniversiteit Groningen, RCE, TNO en TU Delft. ISRIC draagt zorg voor de conservering van twee halve boorkernen. De mechanische boringen worden uitgevoerd door Wiertsema & Partners te Tolbert.

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Zoeken

Direct met ons in contact?

Adverteren in ons blad of op de website? 
Neem contact op met Frank van Gils
tel.: 06-53 88 82 66
e-mail: f.gils@bdu.nl

Een artikelidee voor de redactie?
Neem contact op met Teus Molenaar
tel.: 06-51578447
e-mail: tmlandenwater@gmail.com 

Advertenties