header

zondag, 30 september 2018 19:42

Duurzame wijkontwikkeling: van grijs naar groen

Bij de ontwikkeling van Hogekwartier, een nieuwe wijk vlakbij de binnenstad van Amersfoort, is duurzaamheid van belang. Boot is in 2015 betrokken geraakt bij dit project in Amersfoort. “Inmiddels zijn sloop en civiele werken niet meer los te zien van het groen en water”, zegt projectmanager Fabian Schielein. “En al helemaal niet sinds de zorg voor het klimaat (terecht) zo’n maatschappelijk issue is.”

De vraag kwam of Boot wilde helpen het project te verduurzamen. Een mooie uitdaging omdat het stedenbouwkundig plan reeds grotendeels is opgesteld.
Met deze vraag werd een belangrijke stap gezet in het verduurzamen van de wijk. Fabian Schielein, projectmanager bij het ingenieursbureau, vertelt over ‘zijn’ project.

Start van het project
In 2006 begonnen gemeente Amersfoort en woningcorporatie de Alliantie met de voorbereidingen voor de bouw van het Hogekwartier. Een wijk gelegen tussen de wijken Liendert en Schuilenburg. Er worden ongeveer 820 woningen gebouwd; 400 huurwoningen (circa 36 procent sociale huur en circa 15 procent voor maatschappelijke doelgroepen) en 420 koopwoningen en circa 600 m2 aan bedrijfsruimte. Het terrein is opgedeeld in acht velden. Het gebouw op veld 1 is al gerealiseerd. Veld 2 en veld 5 zijn in aanbouw en de Buurtas en het viaduct dat de wijk verbindt zijn in 2013 geopend.
Door de financiële crisis vanaf 2008 kwamen de sloop- en bouwwerkzaamheden even op een lager pitje te staan. Na de crisis werd het project weer voortvarend opgepakt. Alleen de tijd was veranderd. De onderwerpen duurzaamheid en klimaat waren nog belangrijker geworden, ook in het beleid van gemeente Amersfoort en de Alliantie. Ze kwamen voor een uitdaging te staan: het stedenbouwkundig plan lag er al, maar de wijk moest verder vergroenen. Daarom is het bestemmingsplan deels herijkt en is er meer groene ruimte in het plan gekomen. De ambities voor vergroening waren echter groter.

Hoe gaan we deze ambities realiseren?
Met dit vraagstuk kwamen gemeente Amersfoort en de Alliantie naar Fabian Schielein. Hij vond het ook belangrijk dat ze niet alleen gingen vergroenen, maar ook verduurzamen. “Als we gaan vergroenen, moeten we ook gelijk kijken naar wat we aan duurzaamheid kunnen doen. We moeten niet alleen meer bomen planten, maar ook meer materialen hergebruiken en woningen energieneutraal bouwen. Op verschillende terreinen werken we nu aan een groenere en duurzamere wijk.”

Woningen energieneutraal
Nagenoeg alle woningen worden energieneutraal gebouwd, EPC=0. De Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) geeft aan hoe energiezuinig een woning is. EPC=0 houdt in dat er evenveel energie wordt opgewekt als dat er wordt ge-
bruikt. Mede door zonnepanelen op het dak en een warmte-koudeopslag komt de energiebalans op nul. Daarnaast worden bijna alle woningen op elektriciteit aangesloten en niet meer op gas.
Op veld 5 en 6 komen in totaal vier woontorens, twee van 45 m en twee van 65 m hoog. Op het kelderdak komen daktuinen met een bepaalde opbouw. Eerst was het idee om voor een traditionele opbouw van de daktuinen te kiezen. Dat wil zeggen: op het betondak een waterdichte laag en daarbovenop een dikke laag lavasteen met voedingssubstraat en de beplanting. Lavasteen is geen duurzaam materiaal. Het moet bijvoorbeeld vanaf één of ander Grieks eiland naar Nederland komen per schip en vrachtwagen. Totaal niet duurzaam, dus dit plan moest veranderen.
Bij Boot waren ze druk bezig met Insert; een marktplaats voor hergebruik van materialen. Fabian ging in gesprek met slopers. In het gesprek kwamen zij op een alternatief voor de lava; gebroken dakpannen. Gebroken dakpannen zijn een soort poreus kleimateriaal. Zo kan ook dit afval een nieuwe bestemming krijgen. Op dit moment wordt nog uitgebreid onderzocht wat de verdere voor- en nadelen van dit alternatieve materiaal zijn.

Ecologische verbindingszone
De ecologische verbindingszone is het gebied tussen het Valleikanaal en veld 5 en 6. Het is een zone met veel groen en mooie wandelpaden. Het wordt een interessant gebied voor flora en fauna om zich te vestigen; flauwe oevers, meer oeverlengte, poelen en inheemse beplanting. De wadi die loopt van veld 1 naar het Valleikanaal is hier ook een belangrijk onderdeel van. Schielein: “Veel water dat op de verhardingen en daken valt, maken we zichtbaar. Het stroomt van de verhardingen in een wadi. Dit is een zaksloot; een sloot met poreuze bodem. Het water dat erin stroomt, infiltreert in de grond. Als het zo hard regent dat het niet meer infiltreert, stroomt het water over in de volgende wadi. Als de hele wadi vol is, stroomt hij over in het Valleikanaal. Dit zal echter niet snel gebeuren.”

NL Greenlabel
Schielein vervolgt: “We hebben een samenwerkingsverband met NL Greenlabel. Samen kijken we naar de mogelijkheden voor vergroening en verduurzaming van de wijk. Vroeger lag de focus vaak op een specifiek onderwerp: of op water, of op groen, of op circulariteit of op energie. Maar die tijd is voorbij. Je moet het nu integraal zien. Wanneer je iets gaat ontwikkelen of ontwerpen moet je al die disciplines meenemen in de voorbereiding. Geen losse onderwerpen, maar integraal.”
Het plan was oorspronkelijk iets te stenig en grijs. Bijvoorbeeld de ruimte tussen veld 3a en 3b. Volgens het plan kwamen hier bestrating en bebouwing, maar toen er gekeken werd naar vergroenen en verduurzamen is het plan gewijzigd. Er komt nu een groen veldje met bomen en speeltoestellen. Dit geldt ook voor het gebied tussen veld 3b en 4 & veld 7a en 7b. Schielein: “In totaal planten we in het hele gebied 450 nieuwe bomen. Hierbij kijken we ook naar het gebruik van inheemse boomsoorten om zo de diversiteit te vergroten. Met deze grote groenvlakken gaan we hittestress tegen.”

Hergebruikt beton
Schielein: “In de fase waar we nu inzitten, kijken we waar nog meer winst behaald kan worden op het gebied van duurzaamheid. De ontwerpen zijn er, maar we bekijken nu het technische ontwerp. Dit is met name gericht op de buitenruimte. Dit ligt deels al vast qua inrichting, maar we kijken naar het gebruik van duurzamere materialen. Bij de verhardingen kijken we naar het gebruik van hergebruikt beton. Bij de straatverlichting kiezen we voor energiezuinige verlichting.”

Van groen naar grijs
In deze wijk zit een mooie opbouw van groen naar grijs. Te beginnen met de ecologische verbindingszone die ligt tussen de grote flatgebouwen en het water. Hier is een natuurlijke gradiënt. Het waterpeil gaat over in de oever. Daarna komt er een strook die een aantal integrale functies heeft; een verblijfsplek, een ecologische verbindingszone en een groene buffer tussen het natuurlijke karakter van het water en het stenige van de gebouwen. Deze strook loopt over in de daktuinen van de flatgebouwen. Die gaat vervolgens weer over in het groene straatprofiel.
Schielein: “Het mooie aan dit project is dat we het kunnen en willen ombuigen. De energiebalans is gigantisch verbeterd en de wijk is een stuk groener geworden. Ook hebben we geïnvesteerd in de relatie met gemeente Amersfoort, de omwonenden en buurtgebonden organisaties en instanties. Daardoor is deze relatie heel goed en kunnen we samen bouwen aan een mooie vernieuwde wijk, waar aandachtis voor duurzaamheid. Van grijs naar groen.”

Lenie-Anne Mosselman werkt op de marketing- en communicatieafdeling bij Boot.

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Zoeken

Direct met ons in contact?

Adverteren in ons blad of op de website? 
Neem contact op met Frank van Gils
tel.: 06-53 88 82 66
e-mail: f.gils@bdu.nl

Een artikelidee voor de redactie?
Neem contact op met Teus Molenaar
tel.: 06-51578447
e-mail: tmlandenwater@gmail.com 

Advertenties