header

maandag, 08 april 2019 08:41

Digitale innovatie in de rioolsleuf

Binnen het rioolbeheer ligt een grote focus op het beheren van hoofdriolen waarbij de aansluitleidingen toch een beetje het vergeten kindje zijn. Toch neemt het belang hiervan ook toe. Vooral gezien de drukte in de ondergrond. Met een nieuwe app is revisie van rioolaansluitleidingen op een smartphone/tablet te maken.

Van de hoofdriolen worden de revisiegegevens veelal overgenomen in digitale beheersystemen. Dit alles met het oog op planmatige uitvoering van onderhouds- en inspectiewerkzaamheden. Dit onderhoud gebeurt bij aansluitleidingen niet of nauwelijks planmatig; ‘de gebruiker meldt zich wel als er iets niet in orde is’, lijkt de achterliggende gedachte.
Van de aansluitleidingen worden wel analoge of digitale revisiegegevens opgeleverd, maar een goed archiveringssysteem is door beheerders nauwelijks opgezet of bijgehouden. Nu de bodem echter steeds voller raakt met allerlei voorzieningen (kabels en leidingen, energiesystemen, riool enz.) is er een toenemende behoefte aan betrouwbare gegevens van de rioolaansluitleidingen.

Tijdrovend
Al sinds jaar en dag worden revisies gemaakt van in de grond aangebrachte rioolvoorzieningen, inclusief aansluitleidingen. In het verleden maakten tekenaars daar soms zelfs ware kunstwerken van om de verzamelde gegevens goed te archiveren. Dit was echter zeer tijdrovend en door steeds minder beschikbare tijd is de kwaliteit van de registratie van revisies behoorlijk achteruit gegaan.
De komst van de digitalisering heeft hierin slechts een bescheiden verbetering gebracht. Rioolrevisies van aansluitleidingen worden namelijk nog veelal op dezelfde wijze ingemeten, maar de aandacht hiervoor is wel afgenomen.
Grondwerkers maken nog steeds in de rioolsleuf met pen en papier een veldwerktekening. Daarbij staan ze in weer en wind met vieze handen tekeningen te maken die daarna veelal gevouwen in een broekzak verdwijnen. De laatste decennia worden deze op kantoor uitgewerkt tot digitale revisietekeningen in het gewenste formaat waarbij de nodige fouten ontstaan door lees-, schrijf- en interpretatiefouten. Er gaan hierdoor regelmatig gegevens onherstelbaar verloren.
Inmiddels heeft gps zijn intrede gedaan in de rioleringsbranche waardoor al een verbeterslag gemaakt is. Gps is echter niet overal toepasbaar door aanwezigheid van bomen of in de buurt staande bebouwing. De nauwkeurigheid van de meting is dan niet betrouwbaar. Daarnaast is de zogenaamde gps-stok niet altijd op het werk aanwezig omdat deze op meerdere projecten ingezet wordt. Door bovenstaande zaken wordt de grondwerker al snel gedwongen terug te vallen op de ‘oude werkwijze met pen en papier. Tijd dus voor verandering.

Innovatie
De vele jaren rioolervaring binnen Rio Brabant en de op maat gemaakte software van Adaptivity hebben nu voor een innovatie binnen de rioleringsbranche gezorgd. Riox is een app waarmee revisie van rioolaansluitleidingen op een smartphone/tablet gemaakt kan worden. Zonder gebruik te maken van de gps van de telefoon, toch direct een gevectoriseerde en digitale revisie. Met Riox wordt namelijk op basis van de locaties van rioolputten de ligging van een aansluitleiding vastgelegd in x- en y coördinaten. De locatie van de leiding heeft een nauwkeurigheid met een gemiddelde afwijking van maximaal 25 centimeter.
De grondwerker bepaalt de inlaat op het hoofdriool ten opzichte van een rioolput; dit punt wordt daarmee de basis van de tekening van de aansluitleiding. Door invoer van de in de aansluitleiding toegepaste materialen, en de daarbij behorende standaard graden (15-30-45-90) van de hulpstukken, genereerd de software een theoretische tekening. Deze is zichtbaar op de smartphone/tablet en komt overeen met wat hij in de rioolsleuf ziet. De materialen zijn te kiezen in een binnen de app beschikbare materiaallijst. Om de nauwkeurigheid van de ligging van de aansluitleiding te kunnen garanderen, moet een controlemeting worden uitgevoerd. Een zogenaamde haakse meting van de werkelijke afstand tussen inlaat en eind van de leiding is nodig om de theoretische gegenereerde tekening te matchen met de praktijkmaat.
Uitvoerige praktijktesten en controle met gps hebben uitgewezen dat een afwijking van 10/15 cm eerder regel dan uitzondering is. Grondwerkers die inmiddels gebruikmaken van Riox prijzen de gebruiksvriendelijkheid en ervaren de app als een zeer nuttige extra tool.
Omdat ook de toegepaste materialen van de standpijp ingevoerd kunnen worden, zijn de gebruikte hoeveelheden per aansluiting (of per project) te genereren. De grondwerkers hoeven daardoor ook geen aparte analoge materiaallijsten meer in te vullen. De mogelijkheid om foto’s en opmerkingen toe te voegen maakt de te verwerken informatie compleet. Door het opslaan van de revisie komt deze in de cloud, waardoor de kans dat de gegevens verloren gaan minimaal is.

Webportal
In een afgeschermde webportal kunnen de gegevens dan direct opgevraagd en bewerkt worden. Projecten kunnen daarmee sneller afgerond worden of termijnstaten sneller gevuld met hoeveelheden. Binnen de webportal zijn de gegevens te exporteren naar verschillende digitale bestandsformaten. Hierdoor kunnen de gegevens overgezet worden naar een revisietekening van het hoofdriool zodat een revisie ontstaat met alle gegevens van het totale project. Om het proces van opleveren te verbeteren bestaat de mogelijkheid om de gegevens vanuit de webportal direct te publiceren in een webportal van de beheerder. Deze beschikt daardoor over dezelfde informatie van de aansluitleidingen als de uitvoerende partij. Geen discussies meer over gebruikte materialen of afrekeningen; transparantie is daarbij het toverwoord.
Door het gebruik van Riox ontstaat een soort aansluitplatform waarbinnen de gegevens voor iedereen beschikbaar gesteld kunnen worden. Rioolbedrijven kunnen de gegevens van een rioolaansluiting binnen de app opvragen en wijzigen na reparatie of vervanging. Daardoor ontstaat er een mutatieproces waardoor de gegevens actueel gehouden worden. Indien gewenst kunnen de gegevens van de aansluitleidingen voor bewoners en bedrijven zelfs kosteloos beschikbaar gesteld worden. Door deze service kunnen verstoppingen mogelijk sneller verholpen worden.

Voordelen
Door het gebruik van Riox ontstaan per direct enkele voordelen. Er wordt tijdwinst en dus een kostenbesparing gerealiseerd omdat revisies in één keer gemaakt worden en niet meer omgezet hoeven te worden naar digitale tekeningen. Daardoor wordt ook direct een kwaliteitsverbetering gerealiseerd omdat er geen data meer verloren gaat. Door een volledige transparant proces zijn dezelfde gegevens voor iedereen beschikbaar te maken. Het serviceniveau naar gebruikers gaat daardoor omhoog. In de nabije toekomst zijn er echter nog meer voordelen te verwachten. In samenwerking met stichting Rioned wordt bezien of het gegevenswoordenboek stedelijk water (GWSW) voldoet voor aansluitleidingen. Daardoor ontstaat de mogelijkheid om deze gegevens, indien gewenst, direct in te lezen in een rioolbeheersysteem. Binnen Riox worden echter alle hulpstukken als data opgeslagen. Het verfijnen van rekenmodellen wordt daardoor mogelijk. Voor klimaatmaatregelen kan de instroom van regenwater naar hoofdriolen wel eens een belangrijke parameter gaan worden. Vooralsnog zijn van deze aansluitleidingen te weinig gegevens als data beschikbaar.

WIBON
Verder speelt de Wet uitwisseling-informatie bovengrondse en ondergrondse netten en netwerken (Wibon) een belangrijke factor. Rioolbeheerders worden vanaf juli 2019 verplicht om aansluitleidingen gevectoriseerd beschikbaar te stellen aan grondroerders. Binnen Riox kan dit met bovengenoemde exportbestanden. Door in de toekomst vanuit Riox een directe koppeling (IMKL) te leggen met de WIBON kunnen gegevens van aansluitleidingen dan direct geüpload worden naar dit informatiesysteem. Daardoor hoeven deze beheerders geen eigen systeem in te richten waarin deze gegevens opgeslagen zijn. Riox is dan het platform van waaruit beheerder, gebruiker en grondroerder zijn gegevens direct of indirect verkrijgt.
De app is in februari gekozen tot winnaar van de Rioned-innovatieprijs 2019 en diverse aannemers en gemeenten maken er inmiddels gebruik van.

Peter van Tilburg is directeur bij Rio Brabant en Stefan Pols is directeur bij Adaptivity.

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Zoeken

Direct met ons in contact?

Adverteren in ons blad of op de website? 
Neem contact op met Frank van Gils
tel.: 06-53 88 82 66
e-mail: f.gils@bdu.nl

Een artikelidee voor de redactie?
Neem contact op met Teus Molenaar
tel.: 06-51578447
e-mail: tmlandenwater@gmail.com 

Advertenties