header

maandag, 11 november 2019 13:03

Autoweg met oog voor natuur en landschap

In Limburg vond begin september de officiële opening plaats van de nieuwe autoweg Buitenring Parkstad Limburg (BPL). Dit 26 kilometer lange tracé verbetert de bereikbaarheid van de regio Parkstad. Bruggenspecialist ipv Delft ontwierp alle kunstwerken en (geluids)schermen voor de route. Het Limburgse landschap stond daarbij centraal.

Op het gehele tracé verrezen de afgelopen jaren 39 kunstwerken, een 50 meter breed ecoduct, diverse geluidswerende voorzieningen en een stikstofscherm ter hoogte van de Brunssummerheide. Ipv Delft ontwierp alle kunstwerken en schermen binnen het kader van het provinciaal inpassingsplan en het landschapsontwerp van H+N+S landschapsarchitecten. Belangrijkste uitgangspunt was dat het landschap leidend was voor de vormgeving en inpassing van weg en kunstwerken.
Het resultaat: groene, glooiende taluds langs de route en als contrast juist heel stoere, betonnen kunstwerken die het landschap doorsnijden. Een strakke, robuuste brugrand van prefab elementen met horizontale schaduwgroeven vormt de basis van het brugontwerp. Op deze brugrand staat een eenvoudig, transparant spijlenhekwerk. Om ervoor te zorgen dat de horizontale lijnen domineren, liggen de steunpunten iets terug ten opzichte van de brugrand. Ook is gekozen voor een brugopbouw zonder kespen; de brugliggers komen samen in een zogenaamde natte knoop die wordt ondersteund door de ovale pijlers. Dit houdt het beeld rustig en overzichtelijk.
Ter hoogte van de kunstwerken is het groene talud consequent vervangen door wanden van schanskorven vol lichtbruine breuksteen. De combinatie beton, breuksteen en groene taluds geeft de kunstwerken een robuuste uitstraling die toch goed past bij de landschappelijke omgeving. De verharde taluds onder de kunstwerken zijn vrij steil, maar van daaruit waaieren de begroeide taluds over een grote lengte uit. Hoe verder van de brug af, hoe flauwer de helling.

BPL-identiteit
Dankzij de consequente toepassing van bovengenoemde ontwerpprincipes vormen de kunstwerken van de Buitenring ondanks hun grote verscheidenheid - viaducten, bruggen, tunnels, spoorkruisingen en ecoducten – een samenhangend geheel met een herkenbare ‘BPL-identiteit’.
De kunstwerken zijn ingedeeld in een aantal vormfamilies: knopen, kruisingen, beekdalkruisingen en doorboringen. Elk van deze vormfamilies heeft haar eigen kenmerken. Zo heeft een brug ín de BPL steile taluds van 5:1 onder de landhoofden. Een brug die de BPL bovenlangs kruist heeft minder steile taluds van 2:1 onder de landhoofden. Verder ligt een brug die niet direct vanaf de BPL bereikbaar is (een kruising) ingeklemd tussen het landschap/talud, terwijl een brug die wel in directe verbinding met de BPL staat (een knooppunt) juist bovenop het landschap ligt.
Daarnaast zijn er nog verschillen in het type hekwerk voor kruisingen en knooppunten: een brug ín de BPL heeft een spijlenhekwerk met balusters, terwijl een brug die de BPL bovenlangs kruist een balusterloos hekwerk heeft. Het idee achter de subtiele verschillen is dat ze de gebruiker van de Buitenring helpen zich te oriënteren, dat het de leesbaarheid van het ontwerp vergroot.

Spoorlijn en turboverkeersplein
Naast de vier typen kunstwerken, is er ook een aantal specials ontworpen voor locaties die qua functie en karakter sterk afwijken van de rest en daarom een specifieke aanpak vereisten. Zo ontwierp ipv Delft voor het spoor van het Miljoenenlijntje bij Kerkrade een spoorbrug, ecoduct en voetgangersbrug ineen. Dit kunstwerk heeft een hekwerk van geperforeerde staalplaat dat aan de ene zijde lokale flora en fauna uitbeeldt en aan de andere zijde de spoor- en mijnbouwhistorie. Geïntegreerde ledverlichting zorgt ervoor dat deze beeltenissen ’s avonds zeer expressief tot uiting komen. Andere specials zijn onder meer het startpunt van de BPL bij de aansluiting Nuth, waar de Buitenring met een nieuw turboverkeersplein aansluit op de A76.
Ook bij de kruising van de Geleenbeek en ter hoogte van de Brunssummerheide vroeg de situatie om specifieke oplossingen. Beide zijn beschermde natuurgebieden. Het speciaal voor de Buitenring ontworpen geluidsscherm is op de Brunssummerheide toegepast als stikstofscherm. Het scherm bestaat uit een stalen frame met daartussen glazen panelen voorzien van een streeppatroon. Om ervoor te zorgen dat de stikstof zich meer verspreidt, zodat onder meer de kwetsbare heidesoorten achter het scherm geen schade oplopen, zijn langs het natuurgebied extra hoge schermen geplaatst. Deze oplossing, een 6 tot 8 meter hoge versie van het standaard BPL-geluidsscherm, is simpel en doeltreffend.
Het standaard geluidsscherm is op diverse plaatsen langs de BPL toegepast. Naast glazen panelen heeft het scherm soms ook betonnen panelen, eveneens uitgevoerd met het streeppatroon. Bij Brunssum is het geluidsscherm toegepast op een wand van schanskorven en met een glazen luifel.

Faunapassages
Bij het gehele project is van meet af aan veel aandacht gegeven aan behoud, herstel en verbetering van de natuur. Naast de verplichte natuurcompensatie is ook extra natuur aangelegd en zo’n 125 faunapassages zorgen ervoor dat dieren veilig en zonder obstakels over of onder de weg kunnen oversteken. Voor kleine diersoorten als padden en dassen gaat het dan bijvoorbeeld om buizen onder de weg. Diverse kunstwerken fungeren behalve als verbinding voor fietsers en voetgangers ook als faunapassage. Concreet is op die bruggen een beplante strook aangebracht, met houten schermen aan weerszijden die onder meer verlichting van passerende auto’s tegenhouden. Ook de straatverlichting in de directe omgeving van de faunapassages is afgestemd op de dieren. Een passage die te veel verlicht is, zal immers door de meeste dieren niet worden gebruikt.
Elke faunapassage is bovendien qua beplanting en inrichting afgestemd op de dieren die in die specifieke omgeving veel voorkomen. Zo is het 50 meter brede ecoduct bij de Brunssummerheide, Natuurbrug Feldbiss, niet alleen begroeid met bomen en planten, maar ook voorzien van diverse waterpoelen. Locatie en onderlinge afstand is afgestemd op de dieren die er naar verwachting gebruik van zullen maken. Het ecoduct verbindt de Brunssummerheide met de Brandenberg en de Duitse Teverenerheide. Voor de dieren op de Brunssummerheide betekent het ecoduct dus een enorme uitbreiding van hun leefgebied.
Voor de landschappelijke inpassing van de kunstwerken werkte ipv Delft nauw samen met Bureau Verbeek, dat het landschappelijk en ecologisch raamwerk voor het gehele project uitwerkte.
Voorafgaand aan de realisatie van de Buitenring hebben ecologen het complete tracé ingepakt in hekken en het hele gebied afgezocht op (beschermde) dier- en plantsoorten. De gevonden 25.000 dieren en planten zijn daarna verplaatst naar nieuwe, geschikte leefgebieden. Er zijn vooral beschermde reptielen verplaatst zoals de hazelworm, de levendbarende hagedis en de zeldzame zandhagedis, net als amfibieën zoals de rugstreeppad en de alpenwatersalamander. Maar ook dassen hebben op een andere plaats een nieuw huis gekregen doordat op meerdere plekken langs het tracé kunstburchten gebouwd zijn. Deze ‘eco-verhuizing’ was de meest omvangrijke die ooit in Nederland is uitgevoerd.
Inmiddels is de Buitenring officieel geopend. De afgelopen jaren zijn stuk voor stuk diverse gedeelten in gebruik genomen. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan de aansluiting Nuth. Deze aansluiting vormt het sluitstuk van de route en is eind september in gebruik genomen.
Initiatiefnemer van de BPL is de Provincie Limburg, die bij dit project nauw samenwerkte met de regio Parkstad Limburg, de Parkstad-gemeenten Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Nuth en Onderbanken en de gemeente Schinnen. De uitvoering was in handen van aannemerscombinatie BPL, bestaande uit Boskalis Nederland Infra, Rasenberg Wegenbouw en SA Besix.

Christa van den Berg is tekstschrijver bij ipv Delft.

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Zoeken

Direct met ons in contact?

Adverteren in ons blad of op de website? 
Neem contact op met Frank van Gils
tel.: 06-53 88 82 66
e-mail: f.gils@bdu.nl

Een artikelidee voor de redactie?
Neem contact op met Teus Molenaar
tel.: 06-51578447
e-mail: tmlandenwater@gmail.com 

Advertenties